آخرين مطالب

پرورش شتر واهمیت آن درایران

پرورش شتر واهمیت آن درایران

IMG11435015 پرورش شتر واهمیت آن درایران

نگاه اجمالی
کمتر جانوری چون شترمی‌تواند ادعا کند که این چنین اثر تعیین کننده‌ای در تاریخ بشر داشته است، و اغراق نیست اگر ادعا شود که زندگی بدون وجود او برای انسانهایی که در منطقه بزرگی از جهان یعنی بیایان زندگی می‌کردند، ناممکن بوده است. و احتمالا تمدن هرگز در آفریقای شمالی و آسیای صغیر گسترش نمی‌یافت.خانواده شترها شامل دو گونه از شترهای کوهاندار که در آفریقا و آسیا به چشم می‌خورند و همچنین شترهای بی کوهان آمریکا می‌شود. شترهای کوهاندار دارای قدرت مافوق تصوری در زمینه مقاومت در مقابل شرایط سخت کویری ، بدون نوشیدن آب برای مدت طولانی هستند. آنها که از بوته‌های خار کویر تغذیه می‌کنند، می‌توانند بدون آب در سفرهای طولانی کویری زنده بمانند. کوهان این شترها سلولهای چربی را انبار کرده و در زمان نبودن غذا از آن به عنوان منبع انرژی استفاده می‌کند.پاهای پهن شتر کوهاندار از فرو رفتن این حیوان در ماسه‌های نرم جلوگیری می‌کند. ساختمان بدن شتر چمن خوار بی کوهان ٬ فامیل کوچک شتر ، برای زندگی در زمینهای پر از سنگ ، در ارتفاعات بالا تطبیق دارد.
تاریخچه
این حیوان بیشتر از هفت هزار سال پیش اهلی گردید و از دو هزار سال پیش تاکنون هیچ گونه شتر یک کوهانه وحشی در دنیا دیده نشده است. شتر دو کوهانه تا پیش از ۵۰۰۰ سال پیش اهلی نشده بود و هنوز نوع وحشی آن در صحرای گبی در مغولستان وجود دارد ولی شتر دو کوهانه مانند شتر یک کوهانه در توسعه تمدن در مناطق بیابانی موثر بوده است .
امتیاز شتر بر دیگر جانوران
به طور کلی آن نقش عمده‌ای در بازرگانی و حمل کالا ی گرانبها در راههای بیابانی بی آب و آبادانی داشته که در همان مسیر‌ها در حال حاضر شهرهای فراوانی ساخته شده است. شتر در مقایسه با دیگر جانوران ، مانند اسب کاملا استثنایی است. چون نیاز بسیار کمی به آب در مسافتهای طولانی و شرایط سخت بیابان دارد. در ضمن شکل بدن این جانور ، بسیار مناسب برای آب و هوای گرمسیری است. بدن جانور در قسمت بالای کمر باریک است و بنابراین در گرمترین ساعات روز که آفتاب کاملا عمودی می تابد سطح کمی از بدن آن در تماس با پرتو مستقیم خورشید قرار می گیرد.
امکانات زیستی و اهمیت پرورش آن در ایران
کشورمان ایران به دلیل قرار گرفتن بر روی کمربند خشک جهانی،از دیدگاه میزان بارندگی بسیار فقیر بوده و میزان بارش در بخش های گوناگون آن از ۱۰۰۰ میلیمتر در گیلان تا نزدیک به صفر میلیمتر در برخی از بخش های کویری مرکزی دگرگون است.بخش بزرگی از فلات مرکزی دارای بارندگی کمتر از ۳۰۰میلیمتر در سال بوده و در بخش گسترده ای از پیرامون کویر مرکزی ،کویر لوت و بخش های جنوب شرقی کشور به کمتر از ۱۰۰ میلیمتر در سال می رسد..فقر بارندگی در فلات مرکزی با گستردگی بیش از ۳۰ میلیون هکتار مراتع کویری و شرایط سخت حاکم بر آن،موجب شده تا هیچ دامی به جز شتر در این شرایط توانایی زندگیرا نداشته باشد؛بنابراین شتر تنها حیوانی است که بخاطر شرایط ویژه فیزیولوژیک می تواند در برابر شرایط سخت زیست محیطی کویر در آن به آسانی زندگی و از مراتع موجود تغذیه نموده و به تولید بپردازد.به بیان دیگر تنها راه بهره برداری از میلیون ها هکتار مراتع کویری نگهداری و پرورش شتر است.
تولید گوشت شتر در کشور در سال های گذشته نزدیک به ۵۰۰۰ ذتن در سال بوده است که این میزان تنها با استفاده از ۲۵ درصد گنجایش کل مراتع ویژه شتر به دست می آید.آشکار است که می توان با برنامه ریزی دقیق و علمی در راستای انجام برنامه هایی همچون اصلاح،نگهداری و زنده سازی مراتع،میزان استفاده از آنها را که پهنه آن نزدیک به ۳۰ میلیون هکتار است به نزدیک ۱۰۰ درصد رساند و در نتیجه جمعیت شتر موجود را به چهار برابر و تولید گوشت سالیانه این دام را به میزان ۲۰۰۰۰ تن با ارزش ریالی ۲۰۰ میلیارد ریال افزایش داد(۱۳۷۸).جالب آن است که اگر به این میزان ،ارزش ریالی تولیدات دیگر شتر مانند کرک و شیر را هم افزون نماییم اهمیت فزاینده این حیوان در دامپروری و اقتصاد کشور بیشتر روشن خواهد شد.بنابراین با توجه به مطالب بیان شده،به آسانی آشکار می شود که با بکار گیری توانایی های ویژه شتر می توان از میلیون ها هکتار مراتع کویری و نیمه کویری که هم اکنون بی استفاده مانده اند،سود برده و به میزان پیش بینی شده تولید دست یافت و از این رهگذر افزون بر تولید پروتئین حیوانی،کمک شایانی به رشد و گسترش بخش های کویرنشین و نیز اقتصاد کشور نمود.

پرورش شتر در ایران از دیرباز یکی از رایج ترین و پررونق ترین رشته های دامپروری بوده که با چهار هدف انجام می شده است:
۱-برای جابجایی بارهای سنگین
۲-برای رسیدن به اهداف نظامی و جابجایی ساز و برگ ارتش ها
۳- برای مسافرت و سواری
۴-برای بهره برداری اقتصادی و فرآورده های تولیدی
اهمیت آن
سازگاری جانور با محیط زیستش به نحوی است که حفظ تعادل مایع در بدن در هماهنگی کامل با عمل دیگر یاخته‌ها در شرایط سخت خشکی می‌باشد، آنچه نبود آن در دیگر جانوران باعث مرگشان در همان شرایط می‌گردد. کوهان برجسته شتر نیز یکی دیگر از بخش های مهم بدن اوست که در با شرایط محیطی هماهنگی کامل دارد. قبلا تصور می‌شد که کوهان محل اندوختن آب است، در حالی که می‌دانیم اینجا محلی برای اندوختن حدود پنجاه کیلوگرم چربی با دو عمل کرد متفاوت می‌باشد.یکی به عنوان عایق گرما در پرتو سوزان خورشید و دیگری اندوخته‌ای از انرژی و آب است. زمانی که چربی می‌سوزد، هیدروژن آزاد می‌گردد که با اکسیژن موجود در هوا ترکیب شده و تولید آب می‌نماید، چیزی حدود ۲۱ لیتر آب از ۲۰ کیلوگرم چربی. این فرایند باعث ایجاد گرمای فراوانی می‌گردد، که واکنش طبیعی آن تعریف می‌باشد، ولی نتیجه نهایی آن در بدن شتر ایجاد آب برای رفع تشنگی ، مخصوصا در سفر می‌باشد که این امر بخصوص در شتر به عنوان حیوانی باربر بسیار حائز اهمیت است.
قدرت شتر
شتر در کاروان بین ۱۷۰ تا ۲۷۰ کیلوگرم بار را با سرعتی معادل ۴ – ۵ کیلومتر در ساعت حمل می‌کند. در کاروان معمولی شتر پنج روز حرکت می‌کند، و پس از آن آب و غذا دریافت می‌کند. هر شتر می‌تواند هفت روز بدون آب و غذا کار کند، در حالی که اگر کار نکند نصف این مدت را می‌تواند تحمل کند .
فواید دیگرآن
شتر به غیر از خاصیت باربری عرضه کننده یک رشته تولیدات مهم می‌باشد. شیر آن بسیار چرب و پر از مواد غذایی است. گوشت آن خوراکی و از پوست آن کمربند ، صندلی و لباس تهیه می‌کنند. پشم آن برای تولید فرش و چادر و ار پیخال کاملا خشک آن به عنوان سوخت استفاده می‌گردد. به عبارت دیگر می‌توان گقت کمتر قسمتی از شتر وجود دارد که بی‌مصرف و دور انداختنی باشد و به همین جهت چندان شگفت انگیز نیست که قبایل بادیه نشین تصور می‌کنند که شتر گرانبها ترین دارایی آنهاست.
گرانترین مورد استفاده
نوع بهتر استفاده یا بهتر بگوییم استفاده نادرست از شتر در حمل مواد مخدر و سایر کالاهای با ارزش مانند سنگهای گرانبها و طلا می‌باشد. این مواد را در کیسه‌های پلاستیکی قرار داده و به حیوان زبان بسته می‌دهند تا بخورد، در صورت عدم وجود آشکارساز با اشعه ایکس در گمرک مربوطه که قادر به تشخیص باشد، این مواد را بعد ار عبور از مرز یه صورت دفع طبیعی و یا با کشتن حیوان ، به دست می‌آورند.

منبع:سایت دامپرور

بازنشراز:http://bazaredam.irو http://daneshnameh.roshd.ir

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

37 + = 42